Programma

26 oktober 2018

Vanaf 13.00 uur inloop met koffie

13.30 uur Opening door Paul Boelen:  Wat is traumatische rouw?

Sinds het midden van de jaren 1990, is veel onderzoek gedaan naar kenmerken van verstoorde, gecompliceerde, niet-normale rouw. Dit heeft geleid tot een recente opname van Persisterende Complexe Rouw Stoornis (PCRS) in de DSM-5 en van het concept “Prolonged Grief Disorder” (PGD)—waarvoor nog geen officiële Nederlandse term bedacht is—in de recent verschenen ICD-11. PCRS kan officieel geclassificeerd worden als een van de “andere gespecificeerde trauma- en stressorgerelateerde stoornissen”. Daardoor komt de hulp voor PCRS nu in aanmerking voor vergoeding door verzekeringen. In deze bijdrage wordt ingegaan op de ontwikkeling van het concept PCRS/PGD in de laatste decennia. Daarnaast wordt besproken hoeverre wetenschappelijk onderzoek ondersteuning biedt voor het bestaan van PCRS/PGD als aparte psychologische aandoening, wordt aandacht besteed aan prevalentie en risicofactoren voor PCRS/PGD en gaan we in op enkele misvattingen die over PCRS/PGD bestaan. Ten slotte wordt een “stepped care model” geïntroduceerd; dit model illustreert hoe rouw zich soms ontwikkelt van normaal naar ernstig verstoord, welke factoren samenhangen met een verstoorde ontwikkeling van rouw, en welk type interventies in verschillende momenten in die ontwikkelingen kunnen worden aangeboden.

14.00 uur Diagnostische ontwikkelingen op het gebied van traumatische rouw - Geert Smid

Wat is normale rouw? Wanneer wordt rouw een stoornis? Waarom kan het belangrijk zijn om de diagnose rouwstoornis te stellen? Hoe ga je als hulpverlener om met culturele verschillen op het gebied van verlies en rouw? De invoering van de DSM-5 en de ICD-11 heeft belangrijke consequenties voor de diagnostiek van trauma- en stressor gerelateerde stoornissen en stemmingsstoornissen na verlies van dierbaren. De PCRS dient te worden overwogen naast posttraumatische stressstoornis (PTSS) en depressie. Van traumatisch verlies kan worden gesproken bij het verlies van een (of meerdere) naaste(n) in de context van een traumatische gebeurtenis, d.w.z. moord, suïcide, oorlog, terreur, ramp, ongeval of misdrijf. De term “traumatische rouw” wordt gebruikt om psychische klachten na traumatisch verlies aan te duiden, in het bijzonder klachten passend bij PCRS, PTSS en/of depressie. Deze diagnoses worden gepresenteerd met implicaties voor indicatiestelling en behandeling.

14.30 uur Behandeling van traumatische rouw - Jos de Keijser

Van de naar schatting 135.000 Nederlanders en Belgen die aan de criteria van PCRS voldoen, krijgt lang niet iedereen goede psychotherapeutische zorg: naar schatting minder dan 30%. Wat kunnen we doen om deze behandelkloof te verminderen en wat kunnen we doen om de effecten van rouwtherapie te verhogen?

In deze bijdrage worden de behandelmodellen besproken die gebruikt worden bij de behandeling van nabestaanden na verschillende traumatische doodsoorzaken. Dit zijn het cognitief-gedragsmatige, het cognitieve stress en het cognitieve hechtingsmodel. Deze modellen kunnen helpen bij het op maat maken van een rouwbehandeling. Behandeling van nabestaanden van een moord vraagt – op basis van het cognitieve stress model - een andere aanpak dan bijvoorbeeld rouw na suïcide. Effect van rouwtherapie wordt besproken. Er is een tendens zichtbaar dat op doodsoorzaak of doelgroep (zoals geüniformeerden of vluchtelingen) gerichte behandelingen beter zijn.

15.00 uur Pauze

Workshoprondes

De deelnemers kunnen in elke ronde kiezen uit één van de drie workshops waar op basis van de inleidingen voor de pauze ingegaan wordt op een in het handboek beschreven doelgroep.

In de workshop wordt het onderwerp eerst inhoudelijk toegelicht, daarna wordt de behandeling gedemonstreerd met een casus. Tot slot worden de deelnemers gevraagd eigen casuïstiek of vragen in te brengen.

15.15 Workshopronde 1: Suïcide (J. de Keijser), Vluchtelingen (G. Smid), Jongeren (P. Boelen)

16.00 Workshopronde 2: Moord/MH17 (J. de Keijser), Ouderen en het vrijwillig levenseinde (G. Smid), Verkeersdoden (P. Boelen)

16.45 Uitreiking eerst exemplaar Handboek traumatische rouw aan de voorzitter van de Federatie Nabestaanden Geweldsslachtoffers, dhr. J. van Kleeff.

Jan van Kleeff is de vader van Simone van Kleeff die op 25 juni 2005 door haar partner is vermoord. Sinds die dramatische dag hebben Jan en zijn vrouw de dagelijkse zorg voor haar twee kleine kinderen.  Vanaf 2009 zet hij zich in voor het behartigen van de belangen en verbeteren van de rechtspositie van nabestaanden van geweldslachtoffers.  In eerste instantie als voorzitter van de Vereniging Ouders van een Vermoord Kind en vanaf 2014 als voorzitter van de Federatie Nabestaanden Geweldslachtoffers

17.00 uur Einde

Docenten

mojoimagealt-92-alt Jos de Keijser is bijzonder hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen en klinisch psycholoog, psychotherapeut bij GGZ Friesland.
mojoimagealt-93-alt Paul Boelen is hoogleraar klinische psychologie bij de afdeling Klinische Psychologie van de Universiteit Utrecht en bij Arq Psychotrauma Expert Groep.
mojoimagealt-94-alt Geert Smid is psychiater, plaatsvervangend opleider, psychotraumatherapeut en senior onderzoeker bij Arq/Centrum ‘45.

 

Dit symposium wordt mede mogelijk gemaakt door: